Umiejętność wychowania

"W‎ ‎starożytnym‎ ‎Rzymie‎ ‎mawiano,‎ ‎że‎ ‎lepiej‎ ‎jest‎ ‎być‎ ‎uboższym‎ ‎w‎ ‎zamożnym‎ ‎i‎ ‎dobrze‎ ‎rządzonym‎ ‎społeczeństwie,‎ ‎niż‎ ‎bogatszym‎ ‎w‎ ‎społeczeństwie‎ ‎ubogim‎ ‎i‎ ‎źle‎ ‎zorganizowanym.‎ ‎I‎ ‎w‎ ‎istocie – w‎ ‎dobrze‎ ‎zorganizowanym‎ ‎społeczeństwie,‎ ‎zapewniającym‎ ‎obywatelom‎ ‎i‎ ‎bezpieczeństwo‎ ‎publiczne,‎ ‎i‎ ‎wyżywienie,‎ ‎i‎ ‎oświatę‎ ‎i‎ ‎komunikację; ‎niewielka‎ ‎fortuna da‎ ‎dużo‎ ‎więcej‎ ‎dobrobytu‎ ‎niż‎ ‎największy‎ ‎majątek w‎ ‎społeczeństwie‎ ‎źle‎ ‎zorganizowanym,‎ ‎rozbitym,‎ ‎nie zabezpieczającym‎ ‎obywatelom‎ ‎niczego".

"Ogromna‎ ‎większość‎ ‎pedagogów‎ ‎katolickich‎ ‎ignoruje‎ ‎zupełnie‎ ‎skarby‎ ‎wiedzy‎ ‎pedagogicznej,‎ ‎zawarte‎ ‎w‎ ‎dziełach‎ ‎dawnych‎ ‎myślicieli‎ ‎chrześcijańskich, szczególnie‎ ‎w‎ ‎dziełach‎ ‎św.‎ ‎Tomasza‎ ‎i‎ ‎nie‎ ‎przestaje‎ ‎sobie‎ ‎wyobrażać,‎ ‎że‎ ‎pedagogika‎ ‎jest‎ ‎nauką‎ ‎nową,‎ ‎powstałą‎ ‎w‎ ‎dobie Odrodzenia".

"Nauka‎ ‎o‎ ‎wychowaniu,‎ ‎połączona‎ ‎w‎ ‎jedną‎ ‎całość‎ ‎z‎ ‎nauką o‎ ‎wykształceniu,‎ ‎uległa‎ ‎całkowicie‎ ‎metodom‎ ‎tej‎ ‎ostatniej,‎ ‎zatracając‎ ‎niemal‎ ‎całkowicie‎ ‎własny‎ ‎swój‎ ‎punkt‎ ‎widzenia‎ ‎i‎ ‎własne metody.‎ ‎Jest‎ ‎ona‎ ‎od‎ ‎paru‎ ‎wieków‎ –‎ ‎a‎ ‎to‎ ‎samo‎ ‎można‎ ‎powiedzieć‎ ‎i‎ ‎o‎ ‎całej‎ ‎etyce‎ –‎ ‎ciężko‎ ‎chora‎ ‎na‎ ‎psychologię".

"Bez‎ ‎ducha‎ ‎pokuty,‎ ‎umartwienia,‎ ‎zaparcia‎ ‎się‎ ‎siebie,‎ ‎pedagogika‎ ‎katolicka‎ ‎jest‎ ‎nie‎ ‎do‎ ‎pomyślenia‎ ‎i‎ ‎zapoznanie‎ ‎tego istotnego‎ ‎składnika‎ ‎nauki‎ ‎Chrystusowej‎ ‎ostatnich‎ ‎pokoleń jest‎ ‎aż‎ ‎nadto‎ ‎widoczne‎ ‎w‎ ‎ogólnym‎ ‎obniżeniu‎ ‎życia,‎ ‎moralnego‎ ‎wiernych‎ ‎w‎ ‎rodzinie,‎ ‎w‎ ‎szkole,‎ ‎ba ‎‎‎–‎ ‎‎nawet‎ ‎w‎ ‎życiu‎ ‎zakonnym".‎ ‎

"Każdy‎,‎ ‎kto‎ ‎chce‎ ‎mieć‎ ‎prawo‎ ‎do‎ ‎nazwy pedagoga‎ ‎katolickiego,‎ ‎winien‎ ‎jasno‎ ‎zdawać‎ ‎sobie‎ ‎sprawę z‎ ‎tego,‎ ‎że‎ ‎celem‎ ‎jego‎ ‎zabiegów‎ ‎nie‎ ‎jest‎ ‎tylko‎ ‎wychowanie‎ ‎porządnych‎ ‎ludzi,‎ ‎rachujących‎ ‎się‎ ‎w‎ ‎życiu‎ ‎z‎ ‎podstawowymi‎ ‎zasadami‎ ‎moralności‎ ‎przyrodzonej‎ ‎‎–‎ ‎co‎ ‎zresztą,‎ ‎jak‎ ‎wiemy, nie‎ ‎jest‎ ‎w‎ ‎całości‎ ‎możliwe‎ ‎bez‎ ‎pomocy‎ ‎czynników‎ ‎nadprzyrodzonych‎ ‎‎‎–‎ ‎ale‎ ‎wychowanie‎ ‎chrześcijan,‎ ‎t‎zn.‎ ‎dzieci‎ ‎Bożych, odtwarzających‎ ‎w‎ ‎sobie‎ ‎doskonałości‎ ‎Boże‎ ‎na‎ ‎wzór‎ ‎samego Chrystusa".‎

 "Intelektualizm‎ ‎moralny‎ ‎sprowadza‎ ‎całe‎ ‎wychowanie‎ ‎do nauczania‎ ‎zasad‎ ‎postępowania,‎ ‎a‎ ‎że‎ ‎nauczanie‎ ‎ma‎ ‎charakter‎ ‎wybitnie‎ ‎indywidualny‎ –‎‎ ‎jest‎ ‎ono‎ ‎oddziaływaniem‎ ‎jednostki‎ ‎na‎ ‎jednostkę‎ –‎ ‎przeto‎ ‎pod‎ ‎wpływem‎ ‎takiej‎ ‎doktryny i‎ ‎samo‎ ‎wychowanie‎ ‎przybiera‎ ‎wyraźnie‎ ‎cechę‎ ‎czynności‎ ‎indywidualnej,‎ ‎w‎ ‎której‎ ‎jednostka‎ ‎kształtuje‎ ‎jednostkę‎ ‎nauczaniem,‎ ‎moralizowaniem,‎ ‎przykładem,‎ ‎przymusem‎ ‎itd.‎ Jednak podstawą‎ ‎winien‎ ‎być‎ ‎charakter‎ ‎społeczny‎ ‎wychowania, który‎ ‎sprawia,‎ ‎że‎ ‎istotnym‎ ‎wychowawcą‎ ‎jest‎ ‎przede‎ ‎wszystkim‎ ‎grupa‎ ‎społeczna,‎ ‎a‎ ‎nie‎ ‎jednostki‎ ‎w‎ ‎jej‎ ‎skład‎ ‎wchodzące. Nie‎ ‎ojciec,‎ ‎ani‎ ‎matka‎ ‎są‎ ‎naczelnymi‎ ‎wychowawcami,‎ ‎ani‎ ‎nawet‎ ‎rodzice –‎ ‎ale‎ ‎rodzina.‎ ‎Tak‎ ‎samo‎ ‎nie‎ ‎wychowawca‎ ‎klasowy,‎ ‎nie‎ ‎dyrektor‎ ‎szkoły, ‎ ‎jest‎ ‎naczelnym‎ ‎wychowawcą‎ ‎ani‎ ‎nawet‎ ‎grono‎ ‎nauczycielskie –‎‎ ‎ale‎ ‎szkoła".‎ ‎

"W‎ ‎ramach‎ ‎tej atmosfery‎ ‎wychowawczej‎ ‎indywidualne‎ ‎wpływy‎ ‎wychowawców,‎ ‎rodziców,‎ ‎czy‎ ‎też‎ ‎nauczycieli‎ ‎będą‎ ‎koniecznie‎ ‎i‎ ‎bardzo cenne,‎ ‎a‎ ‎jednak‎ ‎one‎ ‎pełny‎ ‎rezultat‎ ‎swój‎ ‎przyniosą‎ ‎dopiero w‎ ‎takiej‎ ‎atmosferze,‎ ‎z‎ ‎którą‎ ‎będą‎ ‎całkowicie‎ ‎harmonizować. Tam,‎ ‎gdzie‎ ‎jej‎ ‎nie‎ ‎ma; ‎tam‎ ‎szczególnie,‎ ‎gdzie‎ ‎na‎ ‎jej‎ ‎miejscu panuje‎ ‎rozdźwięk,‎ ‎anarchia,‎ ‎nieład,‎ ‎nieporządek;‎ ‎tam‎ ‎i‎ ‎indywidualne‎ ‎poczynania‎ ‎wychowawcze‎ ‎nie‎ ‎mogą‎ ‎przynieść‎ ‎zamierzonego‎ ‎rezultatu‎ ‎i‎ ‎nieraz‎ ‎muszą‎ ‎cały‎ ‎swój‎ ‎wysiłek‎ ‎skierowywać‎ ‎do‎ ‎neutralizowania‎ ‎złych‎ ‎wpływów‎ ‎tego‎ ‎nieładu, otaczającego‎ ‎wychowanka.‎ ‎Tam‎ ‎zaś‎ ‎gdzie‎ ‎dobra‎ ‎atmosfera wychowawcza‎ ‎otacza‎ ‎młodzież,‎ ‎jakże‎ ‎mało‎ ‎potrzeba‎ ‎gadania i‎ ‎moralizowania".‎ ‎

"Wychowanie‎ ‎może‎ ‎się‎ ‎odbywać jedynie‎ ‎w‎ ‎pewnych‎ ‎formach‎ ‎społecznych‎‎.‎ ‎Gdy‎ ‎te‎ ‎formy‎ ‎tracą swą‎ ‎żywotność‎ ‎i‎ ‎zdolność‎ ‎przystosowania‎ ‎się‎ ‎do zmiennych‎ ‎warunków‎ ‎życia,‎ ‎mogą‎ ‎one‎ ‎swych‎ ‎zadań nie‎ ‎spełniać‎ ‎i‎ ‎stać‎ ‎się‎ ‎dla‎ ‎jednostek‎ ‎straszną‎ ‎przeszkodą‎ ‎na‎ ‎drodze‎ ‎rozwoju.‎ ‎Wtedy‎ ‎to‎ ‎powstają‎ ‎przeciw‎ ‎nim‎ ‎reakcje‎ ‎indywidualistyczne‎ ‎jak‎ ‎Reformacja lub‎ ‎Wielka‎ ‎Rewolucja,‎ ‎burzące‎ ‎ramy,‎ ‎w‎ ‎których‎ ‎dotychczasowe‎ ‎społeczeństwo‎ ‎żyło,‎ ‎a‎ ‎niezdolne‎ ‎nowych na‎ ‎zawołanie‎ ‎stworzyć".‎ ‎