Obóz narodowy w województwie lubelskim w latach 1928-1939 Zobacz większe

Obóz narodowy w województwie lubelskim w latach 1928-1939

Nowy produkt


Dzieje obozu narodowego w województwie lubelskim w latach 1928-1939 nie zostały do tej pory przez nikogo w sposób całościowy udokumentowane i opisane. W dotychczasowych opracowaniach naukowych analizowano myśl społeczno-polityczną ruchu narodowego oraz jego historię w sensie largo. Brakuje naukowych opracowań, dotyczących regionalnej działalności tej formacji politycznej. Obóz (ruch) narodowy, określany często mianem Narodowej Demokracji lub endecji, wywodził się z założonej przez Zygmunta Miłkowskiego w 1887 r. Ligi Polskiej, którą następnie Roman Dmowski, Zygmunt Balicki i Jan Ludwiki Popławski przekształcili w 1893 r. w Ligę Narodową. Narodowcy przyjęli jako naczelną zasadę swojego programu postulat solidaryzmu narodowego i społecznego, tj. oddziaływania na wszystkich Polaków, bez względu na ich status społeczny i zawodowy. Działacze narodowi wskazywali na istotną w życiu społecznym funkcję Kościoła katolickiego, który stanowił na ziemiach polskich podstawowe źródło kultury, tożsamości, siły i wartości narodu polskiego.

Wysyłka w przeciągu 1-5 dni roboczych

Więcej szczegółów

58,00 zł brutto

Dodaj do listy życzeń

Więcej informacji

Wstęp
Dzieje obozu narodowego w województwie lubelskim w latach 1928-1939 nie zostały do tej pory przez nikogo w sposób całościowy udokumentowane i opisane. W dotychczasowych opracowaniach naukowych analizowano myśl społeczno-polityczną ruchu narodowego oraz jego historię w sensie largo. Brakuje naukowych opracowań, dotyczących regionalnej działalności tej formacji politycznej. Obóz (ruch) narodowy, określany często mianem Narodowej Demokracji lub endecji, wywodził się z założonej przez Zygmunta Miłkowskiego w 1887 r. Ligi Polskiej, którą następnie Roman Dmowski, Zygmunt Balicki i Jan Ludwiki Popławski przekształcili w 1893 r. w Ligę Narodową. Narodowcy przyjęli jako naczelną zasadę swojego programu postulat solidaryzmu narodowego i społecznego, tj. oddziaływania na wszystkich Polaków, bez względu na ich status społeczny i zawodowy. Działacze narodowi wskazywali na istotną w życiu społecznym funkcję Kościoła katolickiego, który stanowił na ziemiach polskich podstawowe źródło kultury, tożsamości, siły i wartości narodu polskiego.
Ramy czasowe pracy obejmują lata 1928-1939. Rok 1928 był niezmiernie ważny w dziejach polskiego obozu narodowego. Zakończyła wówczas działalność Liga Narodowa, a w wyborach parlamentarnych poniósł porażkę Związek Ludowo-Narodowy. W miejsce ZLN powstało Stronnictwo Narodowe, które stało się największą w skali kraju partią opozycyjną wobec rządów sanacyjnych. Cezurę krańcową niniejszej pracy stanowi data wybuchu II wojny światowej. Opisywany w rozprawie przedział czasowy obejmuje okres rządów sanacyjnych, które od maja 1926 r. do września 1939 r. sprawowane były przez zwolenników Józefa Piłsudskiego w sposób samodzielny i autorytarny. Przejęcie władzy przez piłsudczyków spowodowało zwiększenie napięcia pomiędzy ugrupowaniami rywalizującymi ze sobą już od schyłku XIX wieku. Wybuch w 1929 r. światowego kryzysu gospodarczego, trwającego w Polsce do 1935 r., spotęgował to napięcie i wywołał radykalizację nastrojów społecznych, zwłaszcza wśród młodego pokolenia Polaków, które najbardziej odczuło skutki załamania gospodarczego. Trudną sytuację ekonomiczną usiłowały wykorzystać ugrupowania polityczne, zarówno lewicowe jak i prawicowe, stojące w opozycji do sanacji. Metody, jakimi posługiwano się w walce politycznej spowodowały brutalizację życia politycznego, która w latach trzydziestych doprowadziła do wystąpień ulicznych ideowej młodzieży, niemogącej pogodzić się z zaistniałymi warunkami życiowymi. Pod względem terytorialnym rozprawa obejmuje obszar administracyjny województwa lubelskiego, które w okresie II Rzeczypospolitej obejmowało dwa regiony historyczne: Ziemię Lubelską i Podlasie. W skład województwa, w chwili jego powstania w 1919 r., wchodziło 19 powiatów: bialski (z siedzibą w Białej Podlaskiej), biłgorajski, chełmski, garwoliński, hrubieszowski, janowski, konstantynowski (z siedzibą w Janowie Podlaskim), krasnostawski, lubartowski, lubelski, łukowski, puławski, radzyński, siedlecki, sokołowski, tomaszowski, węgrowski, włodawski i zamojski. W wyniku reform administracyjnych liczba ta ulegała zmianie. W 1928 r. z powiatu lubelskiego wyłączono miasto Lublin, tworząc dodatkowy powiat grodzki. Cztery lata później zlikwidowano powiat konstantynowski, a należące do niego ziemie rozdzielono pomiędzy sąsiednie powiaty. Kolejna większa reforma nastąpiła 1 kwietnia 1939 r., kiedy to powiaty: sokołowski, węgrowski i garwoliński przeniesiono do województwa mazowieckiego. Lubelszczyzna była obszarem dość specyficznym, zamieszkiwanym przez duży odsetek mniejszości narodowych, dlatego jednym z celów rozprawy było zbadanie relacji pomiędzy działaczami obozu narodowego a zamieszkującymi ów teren tymi społecznościami. Podjęto próbę odpowiedzi na często zadawane w dzisiejszej historiografii pytania dotyczące relacji sąsiedzkich pomiędzy przedstawicielami różnych wyznań i narodów, zamieszkujących dane środowisko lokalne. W pracy starano się także ukazać główne kierunki działania Stronnictwa Narodowego oraz jego pozycję na politycznej scenie województwa lubelskiego. Oprócz działalności samej partii politycznej przedstawione zostały także sylwetki najważniejszych działaczy społecznych oraz charakterystyki licznych organizacji, znajdujących się w orbicie wpływów obozu narodowego, między innymi: Obozu Wielkiej Polski, Narodowej Organizacji Kobiet, Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół", Związku Akademickiego Młodzież Wszechpolska, Towarzystwa „Rozwój". Opisano także działalność ludzi Narodowej Demokracji w organizacjach kulturalno-oświatowych, gospodarczych, zawodowych, charytatywnych i religijnych, a także w samorządzie terytorialnym oraz organizacjach pozarządowych. Nie pominięto również ukazania inicjatyw wydawniczych tego nurtu politycznego. W niniejszej rozprawie skupiono się na zaprezentowaniu różnorodnych przejawów działalności lubelskiego środowiska narodowego oraz ukazania jego pozycji na badanym obszarze, natomiast omówienie dorobku ideowego oraz opisanie myśli politycznej kreowanej przez lubelskie kręgi narodowo-demokratyczne zostały potraktowane marginalnie. Ograniczono się do ukazania zarysu niezbędnego do zrozumienia motywów i przesłanek, jakimi kierowali się bohaterowie opracowania. Na Lubelszczyźnie dominował typ działacza politycznego i społecznika. Nie było wielkiego formatu teoretyków politycznych, na łamach miejscowej prasy przede wszystkim ograniczano się do przyswajania i powielania dorobku programowego wybitnych ideologów nurtu narodowego oraz prowadzenia bieżącej polemiki z przeciwnikami politycznymi.
W rozprawie wykorzystano liczne źródła, głównie archiwalne i prasowe, w mniejszym stopniu pamiętnikarsko-wspomnieniowe. Najwięcej informacji dostarczały dokumenty znajdujące się w zbiorach Archiwum Państwowego w Lublinie, a zwłaszcza w zespole akt Wydziału Społeczno-Politycznego Urzędu Wojewódzkiego Lubelskiego oraz starostw powiatowych. Do źródeł wykorzystanych w niniejszej pracy zaliczyć należy także materiały ze zbiorów Archiwum Państwowego w Siedlcach oraz otwockiego oddziału Archiwum Państwowego w Warszawie, w których przechowywane są zespoły wytworzone przez starostwa powiatowe w Siedlcach, Sokołowie Podlaskim, Węgrowie i Garwolinie. Wielu badaczy dziejów ruchu narodowego kwestionuje wiarygodność części wykorzystanych w pracy dokumentów o proweniencji administracyjnej, w okresie rządów sanacyjnych administracja publiczna stała się bowiem ważnym elementem walki obozu rządowego z opozycją polityczną, stąd wytwarzane przez nią dokumenty i zawarte w nich informacje mogą wzbudzać uzasadnione wątpliwości. Powstały one głównie na podstawie raportów policji, niejednokrotnie były fabrykowane przez jej informatorów, którzy chcieli się w ten sposób przypodobać swym zwierzchnikom.
Oprócz sprawozdań sytuacyjnych władz państwowych w Archiwum Państwowym w Lublinie znajduje się także dokumentacja wytworzona przez samych członków Stronnictwa Narodowego. Jest to, niestety, bardzo ubogi zespół, który tylko w minimalny sposób pozwala porównać i zweryfikować dane przedstawiane przez czynniki rządowe. Nieco bogatszy jest, zachowany również w Archiwum Państwowym w Lublinie, zbiór dokumentów wytworzonych przez Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół" w Kozłówce. Uzupełnieniem powyższego materiału źródłowego stały się dokumenty przechowywane w Archiwum Akt Nowych w Warszawie, w którym od 2006 r. dostępna jest dokumentacja organizacji endeckich, uporządkowana w jednym zwartym zespole (Zbiór Dokumentów Obozu Narodowego). W pracy wykorzystano także, niezwykle cenne dla badaczy dziejów i myśli politycznej endecji, Teki Józefa Zielińskiego przechowywane w Bibliotece Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie. W zbiorze tym znajdują się liczne materiały propagandowe, wspominkowo-pamiętnikarskie, deklaracje, odbitki prasowe, statuty i biogramy ważniejszych polityków oraz działaczy społecznych.
Pomocnym źródłem okazały się również akta odnalezione w archiwach Instytutu Pamięci Narodowej w Lublinie i Warszawie. Wykorzystywanie tego typu dokumentów w pracach poświęconych dwudziestoleciu międzywojennemu jest wciąż rzadkością. W zasobach IPN przechowywana jest niezwykle ciekawa dokumentacja, uzupełniająca inne materiały archiwalne. Istotną wartość mają protokoły z przesłuchań więźniów politycznych oraz przechwycone przez oficerów bezpieki wspomnienia ofiar komunistycznego aparatu terroru. Funkcjonariusze komunistycznych służb specjalnych podczas prowadzonych śledztw i postępowań procesowych interesowali się także przedwojennymi losami swoich ofiar. W zasobie Instytutu Pamięci Narodowej znajdują się liczne analizy sporządzone przez służby bezpieczeństwa, dotyczące okresu II Rzeczypospolitej, a także zdobyte przez nią materiały, wytworzone przed wrześniem 1939 r. Niezwykle cennym źródłem historycznym jest prasa. Dla narodowych demokratów, podobnie jak dla przedstawicieli innych opcji politycznych, prasa była najważniejszym elementem komunikowania się z elektoratem i społeczeństwem. Narodowcy posiadali rozbudowany i sprawny system prasowy. Oprócz czasopism o charakterze ideowym i opiniotwórczym, jakimi były „Myśl Narodowa", „Awangarda" oraz „Polityka Narodowa", endecja dysponowała szeregiem innych tytułów prasowych, zarówno o charakterze centralnym jak i regionalnym. Podstawowe źródło prasowe dla niniejszejszego opracowania stanowi wychodzący w Lublinie „Głos Lubelski". Był to dziennik o proweniencji narodowo-demokratycznej, łączył on funkcje pisma informacyjnego i ideowo-twórczego. Na jego łamach, oprócz informacji dotyczących działalności Stronnictwa Narodowego i innych organizacji narodowych, publikowano liczne polemiki z przeciwnikami politycznymi, zwłaszcza pochodzącymi z obozu rządowego. Podobną rolę spełniał wychodzący do 1932 r. „Podlasiak", który ukazywał się w skromniejszym nakładzie. W Lublinie, do 1931 r., wydawano także dziennik „ABC Lubelskie", będący terenową mutacją wydawanego przez narodowców warszawskiego „ABC". Pismo ewoluowało w kierunku orientacji chrześcijańsko-demokratycznej, co spowodowało zamknięcie periodyku przez władze centralne spółki wydawniczej.
W rozprawie wykorzystane zostały najważniejsze centralne pisma opiniotwórcze obozu narodowego, m.in. „Myśl Narodowa" i „Awangarda", periodyki wydawane przez organizacje wchodzące w skład „systemu satelickiego" Narodowej Demokracji, np. „Przewodnik Gimnastyczny »Sokół«", „Praca Polska", „Rozwój", a także przez środowiska, które odeszły od głównego nurtu polskiego obozu narodowego. Wydawały one pisma: „Falanga", „Ruch Młodych", „Akcja Narodowo-Państwowa", „Awangarda Państwa Narodowego". Kwerendę prasową uzupełnia pismo o mniejszym zasięgu terytorialnym: wydawany przez lidera lubelskiej młodzieży narodowej Ludwika Christiansa periodyk „Młodzi". Wymienione źródła prasowe potraktowane zostały z pewną ostrożnością, ponieważ były one w zdecydowanej większości redagowane przez samych narodowców, co powodowało, iż prezentowane w nich dane liczbowe mogły być zawyżane, a oceny wydarzeń interpretowane pod kątem potrzeb propagandy politycznej. W rozprawie podjęto próbę konfrontacji wyżej wymienionych źródeł ze wspomnieniami i pamiętnikami działaczy Narodowej Demokracji. Zaznaczyć jednak należy, że większość z nich pochodzi od aktywistów spoza regionu lubelskiego, pełniących istotne funkcje w strukturach centralnych Stronnictwa Narodowego. Są to wspomnienia, m.in.: Stanisława Kozickiego, Stanisława Głąbińskiego, Stanisława Grabskiego, Jędrzeja Giertycha, Tadeusza Bieleckiego i Wojciecha Wasiutyńskiego. Niezwykle cenne są wspomnienia pochodzącego z województwa lubelskiego Józefa Milika, które zostały spisane niemalże na łożu śmierci. Dotyczą one głównie początków działalności społecznej i politycznej autora, niewiele miejsca poświecono w nich przedziałowi lat 1928-1939. Praca Zygmunta Murawskiego omawiająca aktywność narodowców w powiecie sokołowskim sytuuje się na pograniczu relacji pamiętnikarskiej i opracowania historycznego. Cennym uzupełnieniem dla zebranego wcześniej materiału okazały się wspomnienia Jana Barańskiego, który jako instruktor partyjny krótko przybywał na Zamojszczyźnie. Ciekawym źródłem są wspomnienia Konrada Bielskiego, dość krytycznie odnoszącego się do działaczy endeckich. Utrzymywał on z nimi kontakty podczas studiów uniwersyteckich w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, a następnie jako dziennikarz lokalnej prasy. W podobnym tonie opisywał narodowców Zygmunt Klukowski, znany na Lubelszczyźnie bibliofil i badacz dziejów tego regionu.
Kwerendę źródłową uzupełniły broszury ideologiczne oraz inne materiały propagandowe, wytworzone przez narodowych demokratów, a także ich statuty, programy i dokumenty o charakterze statystycznym.
Dotychczasowy stan wiedzy na temat obozu narodowego w okresie od 1928 do 1939 roku, nie tylko na Lubelszczyźnie, ale i w skali całego kraju, jest nadal niezadowalający. Na temat działalności Stronnictwa Narodowego w wymienionym okresie brak jest monografii, na miarę pracy poświęconej jego poprzednikowi — Związkowi Ludowo-Narodowemu. Podobnie jest także w przypadku większości organizacji społecznych obozu narodowego. W opublikowanych dotychczas pracach problematykę regionalnych struktur obozu narodowego poruszano marginalnie, najczęściej w kontekście badań o charakterze ogólnopolskim, bądź ukazywano na tle mozaiki politycznej II RP. Istotny w badaniach nad dziejami endecji okazał się wkład Romana Wapińskiego, autora pierwszej kompleksowej monografii Narodowej Demokracji oraz biografa Romana Dmowskiego. Dziejom ruchu narodowego w połowie lat trzydziestych XX wieku i w czasie II wojny światowej poświęcona jest monografia autorstwa Jerzego Janusza Tereja, cenna pod względem faktograficznym, choć krytycznie należy się odnosić do ocen i wniosków autora, które były formułowane zgodnie z potrzebami historiografii marksistowskiej. Wiele rozpraw poświęcono różnym aspektom myśli politycznej oraz ideologii polskiego nacjonalizmu. Warto tutaj wskazać monografie Bogumiła Grotta, Krzysztofa Kawalca, Mieczysława Ryby oraz prace dotyczące poszczególnych aspektów zagadnień społeczno-politycznych myśli ideowej endecji, jak na przykład kwestie edukacyjno-wychowawcze, samorządowe, stosunku do mniejszości narodowych oraz koncepcji polityki zagranicznej względem państw ościennych. Warto wymienić monografię Związku Akademickiego Młodzież Wszechpolska, która w tym okresie była kuźnią kadr dla przyszłych pokoleń polityków ruchu narodowego. W ostatnich latach ukazały się niewielkie opracowania, które przedstawiają jedynie zarys problemu działalności Stronnictwa Narodowego. Należy tu zaliczyć artykuły Wojciecha Jerzego Muszyńskiego oraz Rafała Dobrowolskiego. W 2009 r. opublikowana została praca Jerzego Kornasia, która jednak ogranicza się do zagadnień myśli politycznej SN. Jej autor nie ukrywa, iż w wielu wątkach pracy posłużył się uogólnieniami, przez co niejednokrotnie doszedł do błędnych wniosków.
Szczególnie cenne okazały się opracowania poświęcone politycznemu zaangażowaniu narodowców na Lubelszczyźnie podczas pierwszej wojny światowej, a także monografia Ewy Maj, dotycząca historii lubelskich środowisk narodowych w pierwszym dziesięcioleciu niepodległego państwa polskiego. Z prac omawiających czasy ujęte w ramach tego opracowania wymienić można pozycję książkową Mariusza Bechty, która jednak ogranicza się wyłącznie do terytorium Podlasia i dużo węższej grupy środowisk narodowych. Poruszanych w pracy zagadnień dotyczy także artykuł Zygmunta Łupiny, który opisuje zasięg działalności endecji na Lubelszczyźnie w latach 1927-1930. Przyczynkarski charakter posiadają artykuły poświęcone dziejom organizacji narodowych na terenie kilku powiatów województwa lubelskiego: bialskiego, garwolińskiego, krasnostawskiego, łukowskiego i radzyńskiego. Ukazały się także opracowania iprzyczynki, dotyczące ruchu narodowego podczas II wojny światowej oraz pierwszych lat rządów komunistycznych na Lubelszczyźnie.
W ostatnim czasie opublikowano prace poświęcone poszczególnym formom działalności narodowych demokratów i mniejszych organizacji narodowych w Lubelskiem. Istotne miejsce zajmuje tu publikacja dotycząca udziału narodowców w samorządzie Lublina autorstwa Marka Czyrki, jak również opracowanie autora niniejszej rozprawy ukazujące studenckie środowisko młodzieży narodowej oraz artykuł Zygmunta Pawluczuka, przedstawiający dzieje Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół" w stolicy regionu. Jeśli chodzi o monografie odnoszące się do działalności innych obozów politycznych aktywnie działających na Lubelszczyźnie, należy wskazać opracowania dotyczące dziejów formacji komunistycznych i ludowych. W przypadku pozostałych obozów politycznych wydane opracowania mają jedynie charakter przyczynkarski, a zagadnienia wymagają dalszych badań. W publikacjach omawiających dzieje poszczególnych miast lub powiatów Ziemi Lubelskiej zagadnienia aktywności polityków i społeczników endeckich były potraktowane marginalnie i przyczynkarsko. W tym miejscu należy przywołać biogramy działaczy obozu narodowego z Lubelszczyzny; do najpełniejszych trzeba zaliczyć opracowanie związane z osobą Seweryna ks. Czetweryńskiego, który odgrywał ważną rolę we władzach centralnych Stronnictwa Narodowego. Publikacje poświęcone innym ludziom lubelskiej Narodowej Demokracji mają charakter przyczynkarski, a w większości ograniczają się do haseł słownikowych. Warto nadmienić, iż powstały także monografie, przedstawiające działalność środowisk narodowych w latach rządów sanacji na Pomorzu, w Wielkopolsce, Łódzkiem i na Śląsku. Inne prace mają charakter fragmentaryczny, bądź ograniczają się do opisu jednego z odłamów obozu narodowego. Zgromadzona dokumentacja źródłowa zdecydowała o układzie pracy, który zamknął się w czterech rozdziałach. W pierwszym opisano elitę kierowniczą lubelskiej endecji, a także sytuację obozu narodowego na Lubelszczyźnie przed 1928 rokiem, z uwzględnieniem specyfiki demograficznej i społecznej tego regionu. Ta retrospekcja, wybiegająca nieco poza ramy czasowe pracy, miała na celu wskazanie genezy polskiego ruchu narodowego oraz przybliżenie jego najważniejszych założeń ideowych.
Kształt pozostałych rozdziałów pracy zdeterminowały wydarzenia polityczne i społeczne w kraju, które miały wpływ na ruch narodowy, jego przeobrażenia oraz zmianę pokoleniową w łonie Narodowej Demokracji. W rozdziale drugim opisano proces przekształcenia Związku Ludowo-Narodowego w Stronnictwo Narodowe, który trwał od czerwca do października 1928 r., oraz udział narodowców w przedterminowych wyborach parlamentarnych jesienią 1930 r. W tym okresie decydującą rolę w ruchu narodowo-demokratycznym odgrywali działacze starszego pokolenia, uczestniczący w politycznych zmaganiach jeszcze w okresie zaborów i podczas pierwszej wojny światowej. Młodzież przygotowywała się wówczas do przyszłej roli liderów skupiając się na działalności metapolitycznej w ramach Ruchu Młodych Obozu Wielkiej Polski. Rozdział kończy opis przebiegu wyborów i analiza wyników wyborczych uzyskanych przez endeków w województwie lubelskim, a także składanych przez nich skarg na nieprawidłowości, mające miejsce podczas kampanii oraz w dniu wyborów.
W trzecim rozdziale przedstawiono sytuację w obozie narodowym w pierwszej połowie lat 30. minionego wieku. Opisano proces zdelegalizowania przez władze sanacyjne w marcu 1933 r., opanowanego przez młode pokolenie narodowców Obozu Wielkiej Polski. Wraz z końcem dwutorowej działalności w ramach endecji, tocząca się rywalizacja przerodziła się w otwarte konflikty o charakterze międzypokoleniowym zakończone ruchami secesjonistycznymi i odejściem ze Stronnictwa Narodowego w latach 1933-1934 licznej grupy wyróżniających się działaczy. Kierownictwo Stronnictwa Narodowego zareagowało na rozłamy z pewnym opóźnieniem. Dopiero w lutym 1935 r. podczas posiedzenia Rady Naczelnej SN przeprowadzono reformę strukturalną w partii, dopuszczając do jej kierownictwa młode pokolenie, które w latach następnych narzuciło całemu obozowi swoją myśl polityczno-społeczną.
W 1935 roku rozpoczął się nowy okres w dziejach Stronnictwa Narodowego, opisany w ostatnim, czwartym rozdziale, którego cezurę końcową stanowi data wybuchu II wojny światowej. W roku 1935, w związku z wprowadzeniem nowej konstytucji, a także ze zbojkotowaniem przez opozycję wyborów do sejmu i senatu, Stronnictwo Narodowe przeszło do opozycji pozaparlamentarnej tracąc ważne narzędzia walki politycznej oraz oddziaływania na potencjalnych zwolenników i wyborców. W każdym z przedstawionych trzech rozdziałów (II-IV) scharakteryzowano wydawaną na Lubelszczyźnie prasę narodową oraz działalność organizacji społecznych i stowarzyszeń, funkcjonujących w ramach endecji. Przybliżając charakterystykę Stronnictwa Narodowego jak również Obozu Wielkiej Polski i organizacji secesjonistycznych, w poszczególnych rozdziałach i podrozdziałach ukazano rozwój struktur organizacyjnych, prowadzoną politykę kadrową, główne kierunki działalności, oraz stosunek do innych, konkurencyjnych nurtów politycznych i mniejszości narodowych zamieszkujących opisywane środowiska lokalne. W ostatnim rozdziale oddzielnie omówiono zaangażowanie endeków w życie gospodarcze Lubelszczyzny, którego celem było „spolszczenie" handlu, rzemiosła i innych form przedsiębiorczości.
Ważnym elementem obrazującym stosunki polityczne w sanacyjnej Polsce było scharakteryzowanie metod, za pomocą których władze państwowe paraliżowały działalność legalnych organizacji opozycyjnych. W pracy nie zostały pominięte, uważane w historiografii za drażliwe, zagadnienia stosunku działaczy ruchu narodowego z Lubelszczyzny do mniejszości narodowych oraz reakcji lubelskich endeków na ważne wydarzenia, toczące się zarówno na arenie międzynarodowej oraz krajowej jak i w skali lokalnej.
Rozprawa powstała w oparciu o układ chronologiczny, związany z kolejnymi wydarzeniami na polskiej scenie politycznej oraz przemianami w obozie narodowym. Podjęta w rozdziałach tematyka opisana została w ujęciu problemowym w poszczególnych podrozdziałach. Podczas sporządzania tabel posłużono się metodą statystyczną. Do pracy dołączono wykaz skrótów oraz spis tabel.

  Nota o autorze
Rafał Dobrowolski (ur. 1979 r.), doktor nauk humanistycznych w zakresie historii. Jego zainteresowania naukowe koncentrują się wokół dziejów i myśli politycznej polskiego ruchu narodowego. Na ten temat opublikował serię artykułów, felietonów, recenzji w czasopismach naukowych, publikacjach pokonferencyjnych i zbiorowych, pismach popularno-naukowych oraz społeczno-politycznych, a także jedną pozycję książkową.

Rafał Dobrowolski, Obóz narodowy w województwie lubelskim w latach 1928-1939, ISBN 978-83-60048-59-7, Dom Wydawniczy Ostoja, Krzeszowice 2014, format: 145 x 205, ss. 554, oprawa miękka

Opinie

Na razie nie dodano żadnej recenzji.

Napisz opinię

Obóz narodowy w województwie lubelskim w latach 1928-1939

Obóz narodowy w województwie lubelskim w latach 1928-1939


Dzieje obozu narodowego w województwie lubelskim w latach 1928-1939 nie zostały do tej pory przez nikogo w sposób całościowy udokumentowane i opisane. W dotychczasowych opracowaniach naukowych analizowano myśl społeczno-polityczną ruchu narodowego oraz jego historię w sensie largo. Brakuje naukowych opracowań, dotyczących regionalnej działalności tej formacji politycznej. Obóz (ruch) narodowy, określany często mianem Narodowej Demokracji lub endecji, wywodził się z założonej przez Zygmunta Miłkowskiego w 1887 r. Ligi Polskiej, którą następnie Roman Dmowski, Zygmunt Balicki i Jan Ludwiki Popławski przekształcili w 1893 r. w Ligę Narodową. Narodowcy przyjęli jako naczelną zasadę swojego programu postulat solidaryzmu narodowego i społecznego, tj. oddziaływania na wszystkich Polaków, bez względu na ich status społeczny i zawodowy. Działacze narodowi wskazywali na istotną w życiu społecznym funkcję Kościoła katolickiego, który stanowił na ziemiach polskich podstawowe źródło kultury, tożsamości, siły i wartości narodu polskiego.

Copyright © 2018 Fundacja Servire Veritati Instytut Edukacji Narodowej. Wykonanie: Nazwa.pl